Yangzom Brauen vertelt ons het verhaal van haar Tibetaanse familie, dat wil zeggen, haar grootmoeder, moeder en haarzelf. Haar grootmoeder Kunsang Wangmo (ze noemt haar meestal Mola, het Tibetaanse woord voor grootmoeder), vermoedelijk geboren in 1920, groeit op met haar familie in Pang, een Tibetaans dorp. Als klein meisje woont ze bij de nonnen en wordt ze later zelf ook non. Op 13-jarige leeftijd – haar ouders zijn dan al overleden – volgen zij en anderen Ape Rinpoche, een bekend religieus onderwijzer in haar omgeving, naar een plek in de bergen waar ze jarenlang zijn student is, een periode in haar leven waardoor ze tot op de dag van vandaag is gefascineerd.

Een moeizaam begin in bezet Tibet

In 1945 verandert de situatie als zij en een monnik, Tsering, verliefd worden op elkaar (wat is toegestaan, maar lastig). Nadat Ape Rinpoche is gestorven, gaan Kunsang en Tsering samenwonen en krijgt ze twee zoons, die al jong overlijden, en twee dochters, de oudste met de naam Sonam, de moeder van de schrijver. In 1955 vraagt een bekende monnik, Trishul Rinpoche, die zelf is verhuisd naar het hof van de koning van Sikkim in India, of zij voor zijn klooster Pang-ri willen zorgen, dat vlakbij het dorp Pang ligt. Sonam houdt erg van het leven daar in de bergen. Vanaf het begin van 1950 zijn Chinese troepen Tibet binnengedrongen, maar net als vele andere Tibetanen hebben Kunsang en haar gezin er niets van gemerkt omdat de Chinezen de regio waar zij wonen nog niet hebben bereikt.

De gevaarlijke vlucht uit bezet gebied

Maar in 1958, nadat de Chinese soldaten toch zijn doorgedrongen en het klooster hebben geplunderd (en zijn begonnen met het ‘heropvoeden’ van het Tibetaanse volk) hoort Kunsang’s gezin dat ze ook monniken martelen en vermoorden. De bezetting is duidelijk bedoeld om de structuur en cultuur van oud Tibet te vernietigen. Kunsang weet haar man ervan te overtuigen om naar India te vluchten. Het is een moeilijke en gevaarlijke tocht, vooral voor de zesjarige Sonam en haar driejarige zusje, omdat ze samen met een groep andere Tibetanen, de winterse bergen moeten oversteken. Maar het lukt hen om in India te komen, en de vluchtelingen worden met een vliegtuig naar Assam gebracht. Op dat moment begrijpen ze de betekenis van een oud Tibetaanse gezegde ‘Als de ijzeren vogel vliegt, zal de man uit het sneeuwland zijn land moeten verlaten’ (vandaar de titel van dit boek).

De rust gevonden in India

Het gezin verhuist naar Shimla, de hoofdstad van Himachal Pradesh in het noorden van India, waar ze gedurende twee jaar op bouwplaatsen moeten werken. Tsering wordt zwakker en zwakker en wordt zo ziek dat hij verschillende keren moet worden opgenomen in het ziekenhuis. Om geld te verdienen om te kunnen overleven, begint Kunsang met het breien van truien. Op twaalfjarige leeftijd krijgt Sonam, maar ook Kunsang, door tussenkomst van ‘Save the Children’, een hulporganisatie die zetelt in Sterling Castle, werk op Summer Hill, een kindertehuis waar ze babies opvangen. Snel daarna overlijdt Tsering, maar er is ook goed nieuws, Kunsang krijgt een betere baan in de keuken van Summer Hill, en met de hulp van Mr. Sweeny, de goedhartige nieuwe schooldirecteur van Sterling Castle, krijgt Sonam de gelegenheid om naar school te gaan. Alhoewel ze behoorlijke problemen heeft met de taal (Engels) en wiskunde, is ze erg blij dat ze naar school kan.

Een noodzakelijke liefde

Als ‘Save the Children’ sluit, verhuizen ze naar Mussoori waar Kunsang gaat werken voor een weeshuis dat wordt gefinancierd door ‘Schweizer Tibethilfe’, en Sonam kan naar school blijven gaan en werkt in een Tibetaans restaurant. Hier ontmoet ze Martin Brauen, een Zwitserse ethnologie-student die meteen verliefd op haar wordt. Nadat hij haar een aantal maanden het hof heeft gemaakt en na een aantal tegenslagen, gaat Sonam ermee akkoord om met Martin te trouwen. Een huwelijk dat zelfs door Dalai Lama wordt goedgekeurd, want enige tijd daarvoor had Martin hem geïnterviewd. En ondanks een aantal bureauctratische moeilijkheden, verhuizen Martin, Sonam en Kunsang naar Zwitserland.

Een halve wereld verder weer opnieuw beginnen

Martin is succesvol in zijn nieuwe baan bij de Universiteit van Zürich, waar hij werkt als conservator van de recentelijk verworven Heinrich Harrer-collectie, terwijl Sonam en haar moeder het er moeilijk mee hebben om hun weg te vinden in hun nieuwe leven, de nieuwe taal te leren en de cultuur te begrijpen, maar ze raken er geleidelijk aan gewend. Sonam en Kunsang werken als verpleegkundigen in een psychiatrisch ziekenhuis totdat ze verhuizen naar hun eigen huis op het platteland en Sonam in verwachting raakt en een dochter,

De schokkende thuiskomst

Yangzom krijgt later nog een zoon, Tashi. In 1986, wanneer Yangzom zes en Tashi vier is, reist de hele familie naar Tibet en bezoekt de plekken waar Kungsang en Sonam woonden en ontmoeten ze familieleden. Ze schrikken ervan als ze zich realiseren hoe de Chinese indringers Tibet hebben vernietigd en veranderd. Mede door dit bezoek wordt Yangzom, die later als actrice en fotomodel werkt, politiek actief voor de vrijheid van Tibet. Tegenwoordig woont ze in Berlijn en Los Angeles, terwijl haar ouders in New York wonen, waar Martin Brauen werkt als hoofdcurator van het Robin Museum of Art. Kunsang en Tashi wonen nog steeds in Zwitserland.

Familiebanden die niet stuk zijn te krijgen

Dit is een fascinerend boek vol drama, maar ook vol hoop. Drie krachtige Tibetaanse vrouwen die nooit opgeven, krijgen het voor elkaar om hun eigen weg te vinden ondanks alle tegenslagen en hindernissen en blijven voor altijd verbonden met Tibet en hun religie (een nadrukkelijk aanwezig en interessant onderwerp in het hele boek).